Starfsemi og framtíðarsýn.
Til að knýja fram jákvæðar breytingar þurfum við skýra mynd af raunveruleikanum. Við söfnum því öllum aðgengilegum gögnum, vöktum ákvarðanir og störf hins opinbera og fylgjum markvisst eftir loforðum stjórnvalda. Við eigum í nánu samstarfi við fagaðila á gólfinu sem þekkja kerfið af eigin raun. Á þeim trausta grunni beitum við okkur fyrir raunhæfum og nauðsynlegum úrbótum í þágu barna.
Tilefni og uppruni starfseminnar.
Málefni barna og ungmenna á Íslandi heyra undir tugi stofnana og þjónustuaðila á mörgum ólíkum sviðum sem sjaldan eru skoðuð í samhengi. Þau spanna heilbrigðisþjónustu og lýðheilsu, geðheilbrigði, vímuefnameðferð, barnavernd, félagsþjónustu sveitarfélaga, menntakerfi, íþrótta- og æskulýðsstarf, réttarvörslu og dómskerfi, auk eftirlitsstofnana, ráðuneyta, greiningaraðila og frjálsra félagasamtaka.
Hvert þessara sviða hefur sínar lykiltölur, sína ábyrgðarkeðju og sín gögn. Afleiðingin er sú að aðilar sem leita yfirsýnar eiga oft erfitt með að nálgast samræmdar upplýsingar.
Þessi skortur á samræmdum gögnum getur leitt til þess að stefnumótun og umræða byggi frekar á einstökum atvikum en heildarmynd vandans. Gögnin eru vissulega oftast til staðar í kerfinu, en það skortir samantekt og aðgengi. Markmið okkar er að mæta þessari þörf. Við trúum því að án trausts gagnagrunns vanti einfaldlega undirstöðuna undir bæði faglega hagsmunagæslu og markvissa stefnumótun í þágu barna.
Aðferðafræði og grunnstoðir.
Starf okkar byggir á fimm grunnstoðum sem mynda heildræna nálgun á málaflokkinn. Öll okkar greining og hagsmunagæsla hvílir ávallt á staðfestum gögnum og skýrri ábyrgðarkeðju.
Kortlagning
Við kortleggjum þær stofnanir, þjónustuaðila, stjórnvöld og félagasamtök sem sinna málefnum barna og ungmenna. Markmiðið er að skapa skýra yfirsýn yfir ábyrgðarsvið í kerfinu, en þessi kortlagning verður birt sem opinber heimild á vef okkar.
Upplýsingaöflun
Við söfnum opinberum gögnum, skýrslum og tölfræði frá ríki, sveitarfélögum, rannsóknaraðilum og alþjóðastofnunum. Hér er um að ræða kerfisbundna samantekt gagna með skýrum upprunamerkingum. Samhliða hlustum við á reynslu fagfólks á vettvangi, því hún veitir ómetanlega og dýpri innsýn í hvernig kerfið birtist í framkvæmd.
Vöktun og eftirfylgni
Við vöktum ákvarðanir, lagabreytingar og fjárveitingar stjórnvalda sem varða börn og ungmenni. Við höldum utan um opinber fyrirheit stjórnvalda og fylgjum því stíft eftir að samþykkt verkefni komist til framkvæmda.
Greining og samhengi
Við greinum gögnin og setjum þau í stærra samhengi, meðal annars með alþjóðlegum samanburði. Þannig getum við dregið fram styrkleika og veikleika kerfisins á hlutlægan hátt, út frá staðfestum upplýsingum.
Hagsmunagæsla og miðlun
Á grunni þessarar greiningarvinnu kynnum við niðurstöður fyrir stjórnvöldum, fagfólki og almenningi. Við leggjum fram formlegar umsagnir og tökum virkan þátt í opinberri umræðu.
Gæðaferli og áreiðanleiki gagna.
Til að tryggja gæði og áreiðanleika upplýsinganna fara öll gögn í gegnum formlegt rýniferli áður en þau eru birt.
Staðfesting
Við tryggjum að öll gögn eigi sér rekjanlegan og opinberan uppruna. Uppruninn er alltaf skráður og frumgögnum er aldrei breytt.
Flokkun
Við flokkum gögnin markvisst eftir málefnasviði, tímabili og skýrum undirliggjandi skilgreiningum.
Tenging
Svo samhengið sé skýrt tengjum við upplýsingarnar við önnur viðeigandi gögn, bæði hérlendis og erlendis.
Skráning
Við færum öll gögn í miðlægan gagnagrunn þar sem þeim fylgja nákvæmar tilvísanir í frumheimildir, tímastimplar og fylgiskýringar.
Mat
Fagráð samtakanna rýnir öll gögn fyrir útgáfu. Uppfylli gögnin ekki strangar gæðakröfur er fallið frá birtingu þeirra.
Meginregla okkar er skýr: Öll útgefin gögn byggja á skráðum og yfirförnum heimildum. Við fögnum jafnframt öllum ábendingum sem geta gert gagnaöflun okkar enn betri.
Fyrirhuguð útgáfa og miðlun upplýsinga.
Eftir því sem starfsemi okkar eflist munum við kynna margvíslegar afurðir sem miða að því að auka gagnsæi og styðja við upplýsta umræðu. Þar á meðal — en listinn er ekki tæmandi:
Mælaborð
Opin og aðgengileg upplýsingaveita með lykiltölum um velferð barna og ungmenna.
Ársskýrsla um stöðu barna
Reglubundin úttekt á raunstöðu barna innan helstu þjónustukerfa (s.s. heilbrigðis-, félags- og menntamál). Þar er dregin fram þróun milli ára og metið hvort breytingar séu til batnaðar.
Kjörtímabilsskýrsla
Hlutlæg og uppbyggileg samantekt sem gefin er út í lok kjörtímabils. Þar er farið yfir þau loforð og stefnumið sem sett voru fram í upphafi og árangurinn metinn út frá raungögnum. Markmiðið er að veita bæði almenningi og stjórnvöldum gagnlega yfirsýn yfir framgang mála og það sem áunnist hefur á tímabilinu.
Yfirlit yfir stefnumótun
Skráning og stíf eftirfylgni með opinberum stefnumiðum, loforðum og yfirlýsingum stjórnvalda.
Upplýsingagjöf og API-tenging
Aðgengileg gögn og áreiðanlegar heimildir til að styðja við vandaða og faglega fjölmiðlun. Til að auðvelda og dýpka umfjöllun um málaflokkinn bjóðum við fjölmiðlum og rannsakendum jafnframt upp á beina API-tengingu við gagnabankann okkar.
Gagnalæsi og staðreyndavörn
Markviss kynning á staðfestum upplýsingum til að draga úr rangfærslum og byggja upp traustari opinbera umræðu.
Samstarf og samvinna.
Málefni barna og ungmenna eru sameiginlegt úrlausnarefni alls samfélagsins. Þess vegna leggjum við ríka áherslu á uppbyggilegt samstarf við stofnanir, fagfólk, fræðasamfélagið og ekki síst önnur frjáls félagasamtök. Við lítum á önnur almannaheillasamtök á þessu sviði sem okkar mikilvægustu bandamenn og stefnum að því að styðja við bakið á starfi þeirra á fjölbreyttan hátt:
Miðlun sjálfboðaliða
Fólk sem vill leggja málaflokknum lið er dýrmæt auðlind. Ef við höfum ekki beint hlutverk fyrir áhugasama sjálfboðaliða á tilteknum tíma, aðstoðum við þá við að finna farveg hjá öðrum samtökum þar sem kraftar þeirra nýtast vel (að sjálfsögðu með þeirra samþykki).
Tæknileg aðstoð og gagnamiðlun
Við bjóðum öðrum samtökum tæknilegan stuðning, greiningar og beinan aðgang að gagnabankanum okkar til að efla og styðja við þeirra eigin hagsmunagæslu.
Sameiginleg málsvörn og herferðir
Við tökum fagnandi þátt í samstarfsverkefnum þar sem gagna- og greiningarvinna okkar getur stutt við eða dýpkað baráttumál annarra hópa.
Ráðgjöf í gagnaöflun
Við deilum fúslega sérþekkingu okkar á gagnaöflun, rýni opinberra gagna og stjórnsýslu til að styrkja rödd frjálsra félagasamtaka í heild sinni.
Aðstoð við fjáröflun
Við deilum reynslu, verkfærum og tengslum sem styðja fjáröflun og styrkumsóknir annarra samtaka — og vinnum að sameiginlegu fjáröflunarkerfi sem við ætlum að deila endurgjaldslaust.
Með því að lyfta hvert öðru upp og sameina þekkingu okkar og krafta tryggjum við að rödd barna heyrist skýrar og að kröfum um úrbætur sé svarað með raunverulegum aðgerðum.